ژان شاردن ( مترجم : اقبال يغمايى )

1379

سفرنامه شاردن ( فارسى )

نفوذ سپاهيان اسكندر بستند . اين رشته كوه از رشته جبال تورس Tourus منشعب مىشود و از طرف مغرب اصفهان به شمال پرسپوليس امتداد مىيابد . در تصنيفات و تأليفات قديم اعراب ارس كوچك كروان Kervan - كر - ناميده شده ، و در زمان حاضر بند امير خوانده مىشود . بند در زبان فارسى به معنى سد و امير در زبان عربى به معنى حاكم ، فرمانروا ، است ، و هنوز هم ميان اعراب خاصه مسلمانان به همين معناست . اين بند از اين‌رو اين نام يافته كه آن را عضد الدوله ديلمى كه در قرن ششم « 1 » بر اين قسمت از سرزمين ايران حكومت داشته بنا نهاده است . اين شهريار از آن اين بند را ساخته كه آبهاى حاصل از ذوب شدن برفها و بارانهاى سيل‌آساى آن منطقه دشتها و كشتزارهاى محدوده پرسپوليس را خراب و تباه نكند . رود كر كه بند امير بر آن ساخته شده وقتى از ميان كوه‌ها و دره‌ها مىگذرد ژرفا و تندى زياد دارد و غريوش بيم‌انگيز است ، و اگر آدمى از بالا كه پانزده تواز ارتفاع دارد بر آن بنگرد چشمانش به ديدن آن خيره مىگردد . پلى نيز هست . اين پل از سنگ ، و مانند بيشتر پلهاى ايران به صورت منحنى ، مانند انحناى پشت خر ساخته شده . به سخن ديگر براى گذشتن از آنها نخست بايد به صورت مورّب بالا رفت ، و بعد پايين آمد . ميان طاق بزرگش براى تماشا و تازه كردن نفس اتاقى ايوان مانند ساخته‌اند ، و چنين اتاق در همهء پلهاى بزرگ ايران وجود دارد . اين پل ، پل نو ناميده مىشود ، و آن را يكى از بزرگان هند كه از سفرهاى تجاريش سود بسيار به دست آورده ، ساخته است . پل مزبور در فاصلهء دو فرسنگى بند امير در امتداد و شرق به جنوب ساخته شده ، و يك فرسنگ و نيم دور از آن چشمه سارهايى است كه پيرامون آنها درختان ستبر و بلند و انبوه است ، و روبه‌روى آنها نيز چند كاروانسراست . اين چشمه‌ها آب گرم ناميده مىشود زيرا آبشان نسبتا گرم است . دو فرسنگ و نيم دور از آن‌جا دشت پهناورى است كه نگاه به پايانش نمىرسد . در اين دشت جويهاى بسيار جاريست ، و در تمام فصول سال سرسبز و خرم است . در ابتداى اين دشت وسيع و خوش منظر تا كاروان‌سرايى كه در يك فرسنگى آنست سدّ ديگرى است كه جا به جا پلهاى سنگى نسبتا عريضى براى گذشتن

--> ( 1 ) . عضد الدوله ديلمى پنجم ذى قعده سال 324 هجرى برابر 936 ميلادى به دنيا آمده و هشتم شوال 372 مطابق 982 درگذشته است . بنابر اين وى در قرن دهم ميلادى مىزيسته ، نه قرن ششم .